• Discretionary Access Control (DAC)

ผู้ดูแลระบบสามารถกำหนดสิทธิ์การเข้าถึงให้บุคคลได้ตามต้องการ

ระบบ DAC ผู้ดูแลระบบหรือผู้ใช้งานที่เป็นเจ้าของไฟล์หรือทรัพยากรสามารถเลือกได้ว่าจะให้ใครเข้าถึง หรือแชร์ข้อมูลกับใครบ้าง ซึ่งเป็นรูปแบบที่พบได้ทั่วไปในระบบปฏิบัติการ เช่น Windows, macOS

ตัวอย่างการใช้งาน

พนักงานในแผนกการเงินสร้างไฟล์ Excel แล้วแชร์ให้เพื่อนร่วมทีมผ่านระบบแชร์ไฟล์ของบริษัท

• ข้อดี ยืดหยุ่น ใช้งานง่าย
• ข้อควรระวัง มีโอกาสที่ผู้ใช้งานจะให้สิทธิ์ผิดพลาด ทำให้ข้อมูลเกิดการรั่วไหลได้

• Mandatory Access Control (MAC)

ระบบเป็นผู้กำหนดสิทธิ์ ผู้ใช้งานไม่สามารถเปลี่ยนแปลงได้

MAC เป็นรูปแบบที่อาศัยการควบคุมแบบส่วนกลาง โดยกำหนดการเข้าถึงตามนโยบาย หรือตามระดับชั้นความปลอดภัยที่วางไว้ และกำหนดระดับความปลอดภัยของผู้ใช้ (Security Clearance) ผู้ใช้งานจะสามารถเข้าถึงข้อมูลได้ตามระดับที่ตนได้รับอนุญาตเท่านั้น

ตัวอย่างการใช้งาน

ในหน่วยงานราชการหรือกองทัพ เจ้าหน้าที่ระดับทั่วไปไม่สามารถดูเอกสาร “ลับเฉพาะ” ได้ แม้ว่าจะมีบัญชีผู้ใช้ในระบบก็ตาม

• ข้อดี ความปลอดภัยสูง ควบคุมได้ดี
• ข้อควรระวัง ยืดหยุ่นน้อย ต้องมีระบบจัดการสิทธิ์ที่ชัดเจน

• Role-Based Access Control (RBAC)

กำหนดสิทธิ์ตาม “บทบาท” หรือ “ตำแหน่งหน้าที่”

RBAC เป็นรูปแบบที่นิยมใช้ในองค์กรธุรกิจ โดยจะกำหนดสิทธิ์การเข้าถึงตามบทบาทหน้าที่ เช่น ฝ่ายบัญชี, ฝ่าย HR, ฝ่าย IT แทนที่จะกำหนดเป็นรายบุคคล ทำให้จัดการได้ง่ายและลดความผิดพลาดในการกำหนดสิทธิ์

ตัวอย่างการใช้งาน

พนักงานฝ่ายบุคคลเข้าถึงข้อมูลพนักงานได้ แต่ไม่สามารถดูข้อมูลบัญชีบริษัทได้ ส่วนผู้ดูแลระบบ (Admin) มีสิทธิ์เข้าถึงระบบทั้งหมด

• ข้อดี บริหารจัดการสิทธิ์ได้ง่าย เหมาะกับองค์กรทุกขนาด
• ข้อควรระวัง ต้องออกแบบบทบาทให้ชัดเจน ไม่ซ้อนทับกัน

• Attribute-Based Access Control (ABAC)

กำหนดสิทธิ์จาก “คุณสมบัติ” และ “เงื่อนไข” หลายๆ ด้าน

ABAC เป็นระบบที่ยืดหยุ่นสูง โดยการควบคุมสิทธิ์จะขึ้นอยู่กับ “คุณสมบัติ” เช่น ตำแหน่ง, เวลา, อุปกรณ์ที่ใช้, ตำแหน่งที่ตั้ง และอื่นๆ เช่น อนุญาตให้เข้าถึงได้เฉพาะช่วงเวลาทำงานเท่านั้น หรือเฉพาะเมื่อล็อกอินผ่านอุปกรณ์ของบริษัท

ตัวอย่างการใช้งาน

พนักงานสามารถเข้าถึงระบบคลังข้อมูลของบริษัทได้เฉพาะวันจันทร์–ศุกร์ เวลา 8.00–18.00 และต้องผ่านเครือข่าย Wi-Fi ภายในสำนักงานเท่านั้น

• ข้อดี ควบคุมได้ละเอียด ยืดหยุ่นสูง
• ข้อควรระวัง ตั้งค่าและดูแลระบบซับซ้อน ต้องใช้ทรัพยากรมากขึ้น